İlyas Salman

Türk sinemasının köylü ve halk tiplemeleriyle hafızalara kazınan usta oyuncusu İlyas Salman, hem beyaz perdedeki unutulmaz rolleri hem de siyasi duruşuyla Türkiye'nin en çok konuşulan sanatçılarından biridir. İnternet dünyasında sıkça aratılan İlyas Salman kimdir, aslen nerelidir, kaç yaşında, Kürt mü ve çocukları kimler gibi soruların yanıtlarını; usta sanatçının gerçek doğum tarihinden sinema ve siyaset yolculuğuna kadar tüm detaylarıyla biyografisinde bir araya getirdik.

İlyas Salman’ın Hayatı, Yaşı ve Etnik Kökeni

İlyas Salman, Malatya ilinin Arguvan ilçesine bağlı Asar köyünde dünyaya gelmiştir. Resmî nüfus cüzdanında doğum tarihi 14 Ocak 1954 olarak yazsa da usta sanatçı bu tarihten 3-4 yıl önce, yani 1950 yılında doğduğunu ifade etmiştir.

Sinema kariyeri boyunca uzun yıllar canlandırdığı Kürt karakterler nedeniyle kamuoyunda uzun süre Kürt olarak kabul edilmiş olsa da İlyas Salman, 2007 yılında kaleme aldığı kendi yazısında ve kitabında Alevi Türkmen bir aileden geldiğini ve kendisinin ateist olduğunu açıkça beyan etmiştir.

Eğitimi ve Sanat Kariyeri

Eğitim hayatına Malatya’da başlayan Salman, Malatya Turan Emeksiz Lisesi'nden mezun oldu. Ardından Ankara Devlet Konservatuvarı'na girdi fakat buradaki eğitimini son sınıfta bıraktı.

Oyunculuğa İlk Adım: Profesyonel oyunculuk hayatına İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatrosu'nda başladı.

Yeşilçam Dönemi: Türk sinemasında kendine has tarzı, dürüst, saf ve hakkını arayan "köylü tiplemeleriyle" kısa sürede bir ikon haline geldi. Oyunculuğunun yanı sıra yönetmen koltuğuna oturduğu iki sinema filmi de bulunmaktadır.

Tiyatro ve Müzik: 1997-2000 yılları arasında Ankara Birlik Tiyatrosu'nda sahne aldı. Oyunculuk dışında şiir albümleri ve türkü albümleri de çıkararak sanatın farklı dallarında eserler üretti.

Yazarlık: Türksolu dergisinde makaleler yazan sanatçının, bu yazılarından oluşan "Kırmızı Beyaz" adlı bir kitabı ve "Hasretim Sansürlüdür" isimli bir şiir kitabı bulunmaktadır.

Siyasi Hayatı ve Milletvekili Adaylığı

Sol görüşe sahip olan İlyas Salman, aktif bir Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyesidir. Partisinin Kartal'da düzenlediği 1 Mayıs mitingleri başta olmak üzere pek çok sol platformda yer almıştır.

Siyasi Birliktelik: 2023 seçimleri öncesinde kurulan Sosyalist Güç Birliği’nin kuruluş deklarasyonuna imza atan 226 aydın, sanatçı ve siyasetçi arasında yer aldı.

Milletvekili Adaylığı: 31 Mart 2023 tarihinde, medya dünyasında büyük yankı uyandıran "Söz veriyorum: Sarayın dalkavuğu değil, halkın soytarısı olacağım" açıklamasıyla TKP'den İstanbul milletvekili adayı olduğunu duyurdu.

Özel Hayatı, Çocukları ve Sağlık Durumu

Gülser Salman ile evli olan usta sanatçının Devrim adında bir kızı ve Temmuz Ali adında bir oğlu vardır.

Gerek çocukları gerekse kendisi sanatla iç içe bir yaşam sürmektedir. 2009 yılında Bakırköy Sanat Merkezi'nde Ahmed Arif'in şiirlerinden uyarlanan ve görsel yönetmenliğini oğlu Temmuz'un, solistliğini ise kızı Devrim'in üstleneceği “Karanfil Kokuyor Cıgaram” adlı bir gösteri hazırlığına girişmiş; ancak İlyas Salman'ın geçici bazı sağlık sorunları sebebiyle bu proje bir süre ertelenmek durumunda kalmıştır.

Oyuncu olarak yer aldığı projeler:

1977: Baskın
1977: Çöpçüler Kralı
1978: Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor
1978: Kibar Feyzo
1978: Sultan
1979: Erkek Güzeli Sefil Bilo
1980: Banker Bilo
1980: Beş Parasız Adam
1980: İbişo
1980: Talihli Amele
1981: Hababam Sınıfı Güle Güle
1982: Çiçek Abbas
1982: Dolap Beygiri
1982: Çirkinler de Sever
1983: Şekerpare
1983: Aptal Kahraman
1983: Şaşkın Ördek
1984: Kızlar Sınıfı
1985: Ekmek Elden Su Gölden (video filmi)
1985: Ya Ya Ya Şa Şa Şa
1985: Köfteci Holding (video filmi)
1985: Para Babası (video filmi)
1985: Uyanıklar Dünyası
1985: Deliye Hergün Bayram
1985: Sarı Öküz Parası
1986: Paketteki Adam (video filmi)
1986: Sen de mi Şakir (video filmi)
1986: Fakir Milyoner (video filmi)
1986: Ava Giden Avlanır
1986: Sahtekar (video filmi)
1986: Arap Bilo (video filmi)
1986: Anahtarı Bendedir (video filmi)
1986: Sen Neymişsin Be Abi (video filmi)
1986: Karaman'ın Koyunu
1986: Ben Milyoner Değilim
1986: Türkücüler Kralı / Dündar İle Canan (video filmi)
1987: Gönlü Bol (video filmi)
1987: Banko Altılı Ganyan / Gönüllü Kahraman (video filmi)
1987: Aşk Peşinde
1987: Şam Fıstık
1988: Keklik Ali
1988: Aptal Aşık
1989: Afacan
1989: Kınalı Hanzo
1990: Aile Bağları (Yaşanan Dünya, Deli Fişek - video filmi)
1990: Zavallı
1992: Fikrimin İnce Gülü - Sarı Mercedes
1994: Talihsiz Bilo
1994: Kızlar Sınıfı (tv dizisi)
1995: Avantacılar (Tek Ayaklı Kuşlar)
1995: Naylon Karı
1995: Antika Kabadayı
1995: Karımı Aldatamam
1995: Rambo Ramiz
1996: Yoksa Yaşlandım mı?
1996: Sarhoş
1997: Tatil Belası
1997: Yasemince (TV dizisi)
1997: Taksim - Sarıyer (tv dizisi)
1998: Gülerken Ağladık (tv dizisi)
2003: Sen Hiç Güneşte Üşüdün mü?
2003: Güneş de Karanlığa Düşer
2006: Adressiz Sorgular
2006: Sis ve Gece
2008: Şeytanın Pabucu
2008: Ölüm Çiçekleri-Saraybosna (TV dizisi)
2008: Sevgilim Babam
2009: Çıngıraklı Top
2010-2011: Akasya Durağı (TV dizisi)
2012: Lal Gece
2012: Seni Seviyorum Tülsü (Kısa film)
2014: Mısır Adası
2014: Gece
2015: Ve Panayır Köyden Gider
2017: Dört Zait (Kısa film)
2022: Duran (dizi)
2022: Elif Ana

Oynadığı Klipler

2015: Arpak Kardeşler
2015: Tolga Sağ - Dilo

Senarist olarak katkı verdiği projeler:

1990: Aile Bağları
1990: Yaşanan Dünya
1990: Zavallı

Eser

1990: Zavallı

Yönetmen olarak katkı verdiği projeler:

1990: Aile Bağları
1990: Yaşanan Dünya
1990: Zavallı

Tiyatrocu olarak yer aldığı projeler:

Canavar Cafer: Refik Erduran - Ankara Birlik Tiyatrosu - (2000)
Gurbet Kuşları Sławomir Mrożek - Ankara Birlik Tiyatrosu - (1999)
Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra: - Şan Tiyatrosu - 1985
Bir Neşe-i Muhabbet: Şan Tiyatrosu - 1982
Yedi Kocalı Hürmüz: Sadık Şendil - Şan Tiyatrosu 1980
Aslan Aser Şvey Hitlere Karşı: Bertolt Brecht - İstanbul Şehir Tiyatrosu 1978
Ay Işığında Şamata: Haldun Taner - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 1977

Müzik-Şiir Albümleri

Aramayın Beni Başka Yerde
Dağların Ardı Nazlıdır
Doğdukları Yerde Doymayanlar
İnadına Türküler
Söze Güneş Doğdu
Türkülerimiz Var Söylenecek
Yaram Sızlar

Kitapları

2006: Hasretim Sansürlüdür
2018: Faşo Ağalara Karşı Birleşelim!

Yazıları

2007: Kırmızı Beyaz/Türksolu
2009: Hem Sosyalistim Hem de Kemalist

Ödülleri

1977: Avni Dilligil Tiyatro Yarışmaları - En İyi Tiyatro Oyuncusu
1993: 5. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu - Fikrimin İnce Gülü - Sarı Mercedes
2007: 18. Ankara Uluslararası Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Sis ve Gece
2012: 19. Altın Koza Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu Ödülü - Lal Gece
2012: 49. Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü