Seyyid Kutub, Mısır merkezli Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin) hareketinin en etkili teorisyenlerinden biri olan; kaleme aldığı Fi Zilâl el-Kur'an ve Yoldaki İşaretler gibi eserlerle 20. yüzyıl siyasal İslam ve cihatçı hareketlerin düşünce yapısını derinden etkileyen Mısırlı yazar, edebiyat eleştirmeni ve ideologdur. Edebi eleştirmenlikle başlayıp radikal İslamcı bir fikriyata evrilen yaşamı ve Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnâsır döneminde idam edilmesiyle tarihe geçen düşünürü merak eden okurlar, internette Seyyid Kutub kimdir, aslen nerelidir, kaç yaşında vefat etti, evli miydi ve neden idam edildi sorularına yanıt arıyor. İşte edebi eleştirilerden idam sehpasına uzanan hayatıyla Seyyid Kutub’un biyografisi…
Seyyid Kutub Künyesi
| Bilgi | Detay |
|---|---|
| Tam Adı | Seyyid Kutub İbrahim Hüseyin eş-Şâzilî |
| Doğum Tarihi | 9 Ekim 1906 |
| Doğum Yeri | Musha köyü, Asyut, Mısır |
| Ölüm Tarihi | 29 Ağustos 1966 (59 Yaşında) |
| Ölüm Nedeni | İdam (Cemal Abdünnâsır'a suikast planlamak suçlamasıyla) |
| Mesleği | Yazar, Edebiyat Eleştirmeni, Eğitimci, İslamcı İdeolog |
| Hareket / Ekol | Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin), Kutbizm |
| Önemli Eserleri | Fi Zilâl el-Kur'an, Yoldaki İşaretler (Ma'alim fit-Tarik), İslam'da Sosyal Adalet |
| Medeni Durumu | Hiç evlenmedi (Bekâr) |
Aslen Nerelidir?
Seyyid Kutub, aslen Mısırlıdır. Yukarı Mısır bölgesinde yer alan Asyut Eyaletine bağlı Musha köyünde dünyaya gelmiş ve çocukluk yıllarını burada geçirmiştir. Babası, köyünde siyasi aktivizmi ve evinde Kur'an tilaveti ve güncel meselelerin tartışıldığı haftalık toplantılar düzenlemesiyle tanınan bir toprak sahibidir.
Kaç Yaşında?
9 Ekim 1906 tarihinde doğan Seyyid Kutub, 29 Ağustos 1966 tarihinde Mısır hükümeti tarafından idam edildiğinde 59 yaşındaydı.
Evli mi?
Seyyid Kutub hiç evlenmemiştir. Yaşamı boyunca içe dönük, yalnızlığı tercih eden ve zaman zaman depresyon ile sağlık sorunları yaşayan bir yapıya sahip olan Kutub, yazılarında aradığı "ahlaki saflık ve sağduyuya" sahip bir kadın bulamadığını ifade etmiş ve hayatını bekâr olarak tamamlamıştır.
Kariyeri ve Öne Çıkan Fikirleri
Genç yaşta sanatsal ve edebi yönünü geliştiren Seyyid Kutub, 10 yaşında Kur'an'ı ezberleyerek hafız oldu. Gençlik yıllarında hem klasik dini kurumları hem de geleneksel din adamlarının eğitim anlayışını sert bir dille eleştirdi:
Eğitim ve Edebi Eleştirmenlik: Kahire'ye giderek İngiliz modeline dayalı eğitim veren Darü'l-Ulum'dan mezun oldu. Mısır Eğitim Bakanlığı'nda öğretmen ve bürokrat olarak çalıştı. Kariyerinin başlarında kendini edebiyata adadı; şiirler, Aşvak (Dikenler) adlı romanı ve edebiyat eleştirileri kaleme aldı. 1940'larda metinleri Mısır'daki okulların müfredatına dahil edildi.
Amerika Tecrübesi ve Fikri Dönüşüm: 1948-1950 yılları arasında eğitim sistemini incelemek üzere burslu olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. ABD toplumunu materyalist, şiddet ve haz odaklı bularak Batı medeniyetine karşı köklü bir reddiyecilik geliştirdi. Ünlü eseri İslam'da Sosyal Adalet (Al-'adala al-Ijtima'iyya fi-l-Islam) 1949'da bu dönemde yayımlandı.
Müslüman Kardeşler ve “Cahiliye” Teorisi: Mısır'a döndükten sonra Müslüman Kardeşler hareketine katıldı ve teşkilatın en önemli ideologu haline geldi. Toplumların yalnızca İslam öncesi dönemde değil, şeriatın tam olarak uygulanmadığı her modern dönemde bir "cahiliye" düzeni içinde yaşadığını savundu. Şeriatın uygulanmasını doğrudan tevhid inancıyla birleştirdi ve saldırgan cihat anlayışını meşru gördü.
Başyapıtları ve İdamı: 30 ciltlik tefsiri Fi Zilâl el-Kur'an (Kur'an'ın Gölgesinde) ile fikirlerinin manifestosu niteliğindeki Yoldaki İşaretler (Ma'alim fit-Tarik) kitaplarını cezaevi ve mücadele yıllarında tamamladı. 1966 yılında Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnâsır'a yönelik suikast girişimi ve darbe planlamak suçlamasıyla yargılandı; suçlu bulunarak 29 Ağustos 1966 tarihinde asılarak idam edildi.
