Türkiye’de cinsiyet geçiş süreçlerinin hukuki altyapısını oluşturan Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesi, bir kez daha yargının en üst mercisince mercek altına alındı. Söz konusu madde, cinsiyetini değiştirmek isteyen kişilerin öncelikle mahkemeye başvurarak izin almasını ve bu iznin verilebilmesi için de belirli şartların (reşit olma, bekar olma, transseksüel yapıda olma vb.) oluşmasını zorunlu kılıyor. Yerel mahkemelerden gelen iptal istemini değerlendiren Anayasa Mahkemesi (AYM), bu mekanizmanın korunmasına karar verdi.
AYM ESASTAN KABUL ETMEDİ
Anayasa Mahkemesi, cinsiyet değişikliği için mahkeme izni şartını düzenleyen Türk Medeni Kanunu hükmünün iptal istemini reddetti. Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 40. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, ‘cinsiyetini değiştirmek isteyen kişinin şahsen başvuruda bulunarak mahkemeden izin alması’ zorunluluğuna ilişkin itirazı esastan görüşerek kabul etmedi.
NE OLMUŞTU?
Davaya konu olayda başvurucu, trans kimliğe sahip olduğunu, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunu belirterek ameliyat izni talep etti. Yerel mahkeme, talebi karara bağlamadan önce ilgili yasal düzenlemenin anayasaya uygunluğunu tartışmaya açtı. Anayasa Mahkemesi ise daha önce aynı maddenin ikinci fıkrasına ilişkin iptal talebini reddettiğini hatırlatarak, bu kez birinci fıkra yönünden yaptığı incelemede de iptal istemini kabul etmedi.
Söz konusu düzenleme, cinsiyet değişikliği için başvuruda bulunacak kişinin 18 yaşını doldurmuş ve evli olmamasını, ayrıca sürecin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunun resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesini şart koşuyor. Kararla birlikte cinsiyet değişikliği sürecinde mahkeme izni zorunluluğunu öngören mevcut yasal çerçeve yürürlükte kalmaya devam edecek.
